Xu hướng nhân viên không muốn làm việc tại văn phòng mà chỉ muốn làm việc từ xa đang ngày càng trở nên phổ biến, phản ánh nhu cầu linh hoạt về thời gian và không gian. Mô hình làm việc từ xa không chỉ giúp giảm thiểu thời gian di chuyển mà còn nâng cao sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống, mang lại lợi ích đáng kể cho cả người lao động và doanh nghiệp. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn là việc duy trì kết nối và hợp tác hiệu quả giữa các thành viên trong tổ chức.
Mỗi sáng thức dậy, B.A (1995) lại trăn trở với câu hỏi: "Có nên bịa lý do để không phải đến công ty hôm nay không?". B.A chia sẻ rằng không ghét công việc, nhưng ngại phải đến văn phòng vì không gian làm việc chật chội, tiếng ồn từ bàn phím, đồng nghiệp buôn chuyện, và sếp liên tục giục tiến độ.
Ngày mới ra trường, B.A từng cho rằng việc đến văn phòng là cần thiết để xây dựng mối quan hệ đồng nghiệp và thuận tiện trao đổi công việc. Tuy nhiên, sau 2 năm làm việc từ xa, B.A nhận ra rằng công việc thiết kế đồ họa hoàn toàn có thể thực hiện trực tuyến mà không ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng. "Tôi có thể hoàn thành mọi công việc ở bất kỳ đâu, không nhất thiết phải lên văn phòng chỉ để lấp chỗ trống", B.A khẳng định.
Trong khi đó, B.T (2000, Nhân viên sáng tạo nội dung) lại hình thành tâm lý ngại đến văn phòng sau khi công ty chuyển địa điểm xa hơn. Quãng đường đi làm từ 3 km giờ đã lên đến 15 km, cộng thêm ùn tắc vào giờ tan tầm khiến mỗi ngày B.T mất tới ba tiếng di chuyển. Tuy nhiên, với đặc thù công việc, B.T cho rằng không cần thiết phải lên văn phòng. "Tôi làm kịch bản và chủ động liên lạc với đội quay dựng qua nhóm chat. Việc đến văn phòng mỗi ngày chỉ tốn thời gian mà không tăng hiệu suất công việc", B.T cho biết.
Còn N.N(1997, Producer) lại ngại đến công ty vì không hợp văn hóa với đồng nghiệp. Mới chuyển đến công ty được gần một năm, N.N gặp khó khăn trong việc hòa nhập với các đồng nghiệp lớn tuổi, đặc biệt là những người có tính soi mói và thích nói xấu người khác. "Tôi đi làm để nhận lương, không phải để lấy lòng người này hay vừa ý người kia. Nếu hạn chế lên văn phòng, tôi có thể tránh được những thị phi không cần thiết", N.N chia sẻ.
Xu hướng người lao động không muốn làm việc tại văn phòng đang ngày càng gia tăng tại Mỹ. S.P (1972, Giám đốc một công ty bảo trì tòa nhà) là một ví dụ điển hình khi bị buộc thôi việc vào tháng trước vì không tuân thủ quy định yêu cầu đến văn phòng làm việc hàng ngày. S.P có bốn con và cha mẹ già sống gần, trong khi chồng S.P, một thẩm phán, lại rất bận rộn. Trước khi gia nhập công ty này, S.P đã phải từ bỏ nghề luật sư vào năm ngoái do yêu cầu phải trở lại văn phòng.
Hiện tại, vị trí giám đốc mà S.P đảm nhiệm đang được công ty đăng tuyển, yêu cầu ứng viên làm việc trực tiếp tại văn phòng. Trong khi đó, S.P đang tận dụng chuyên môn pháp lý của mình để làm các công việc bán thời gian nhằm duy trì thu nhập. Tuy nhiên, cô nhận thấy triển vọng tìm được một công việc từ xa khác rất hạn chế. Dù đã gửi gần 100 đơn xin việc, S.P vẫn không nhận được nhiều phản hồi.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia TP.HCM cho rằng tư tưởng không thích đến văn phòng chủ yếu xuất hiện ở lao động dưới 35 tuổi, nhóm ưa thích sự tự do và phát triển cá nhân. "Nhiều người trẻ ngại giao tiếp và thích sống một mình, vì vậy môi trường tập thể trở thành rào cản", bà Minh chia sẻ.
PGS.TS Đỗ Minh Cương, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa Kinh doanh, Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam bổ sung bốn lý do chính khiến người trẻ ngại đến văn phòng: Điều kiện làm việc không đảm bảo, mâu thuẫn với đồng nghiệp, công việc có thể làm từ xa, và ảnh hưởng của đại dịch khiến nhiều người hình thành thói quen làm việc độc lập. Ngoài ra, họ không thích sự gò bó và mong muốn sự linh hoạt trong công việc.
Những lý do này hoàn toàn trùng khớp với kết quả khảo sát của nền tảng tuyển dụng Glint vào năm 2022, cho thấy 69,5% Gen Z ở khu vực Đông Nam Á ưa thích hình thức làm việc hybrid (linh hoạt giữa làm việc tại văn phòng và từ xa). Tại Việt Nam, Gen Z hiện có khoảng 15-16 triệu người, chiếm khoảng 25% lực lượng lao động, và dự báo con số này sẽ tăng lên 30% vào năm 2030. Nhiều người trong số đó tìm kiếm công việc mang lại sự tự do và linh hoạt.
Bên cạnh đó, theo báo cáo mới nhất của Microsoft về xu hướng công việc, 81% người lao động mong muốn có cơ hội làm việc linh hoạt từ xa, trong khi 77% lại ưu tiên tương tác trực tiếp với đồng nghiệp tại văn phòng. Những con số này cho thấy xu hướng kết hợp giữa làm việc từ xa và làm việc tại văn phòng đang ngày càng gia tăng, phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong cách nhìn nhận của nhân viên về môi trường làm việc hiện đại.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng 71% lãnh đạo doanh nghiệp tại Việt Nam đang lên kế hoạch cải tạo không gian làm việc để phù hợp với mô hình làm việc kết hợp. Đây không chỉ là sự điều chỉnh ngắn hạn, mà còn là chiến lược dài hạn nhằm duy trì tính linh hoạt, tối ưu hóa hiệu suất và nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh công nghệ số đang phát triển mạnh mẽ.
Mặt khác, sau nhiều năm linh hoạt trong chính sách làm việc từ xa, các công ty lớn tại Mỹ bắt đầu yêu cầu nhân viên trở lại làm việc trực tiếp. Amazon đã yêu cầu tất cả nhân viên đến văn phòng 5 ngày mỗi tuần kể từ ngày 02/01/2025. Các tập đoàn lớn khác như UPS, JPMorgan Chase và Boeing cũng đã yêu cầu một số nhân viên quay lại văn phòng ít nhất một số ngày trong tuần.
Vào tháng 10 vừa qua, tập đoàn truyền thông Publicis Media cũng sa thải hàng chục nhân viên vì không tuân thủ yêu cầu làm việc tại văn phòng. Starbucks cũng đã cảnh báo rằng nhân viên không đến văn phòng tối thiểu ba ngày mỗi tuần sẽ có thể bị sa thải, bắt đầu từ tháng tới. Một số doanh nghiệp còn đề nghị gói trợ cấp thôi việc cho những nhân viên từ chối làm việc trực tiếp.
Tờ WSJ đã phỏng vấn hơn chục người mất việc vì yêu cầu trở lại văn phòng hoặc lo sợ sẽ bị yêu cầu như vậy, và tất cả đều cho biết rằng bị sa thải không phải là điều tồi tệ nhất. Điều khó chấp nhận hơn với họ là khả năng không bao giờ được làm việc từ xa (online, remote) hoặc theo mô hình kết hợp (hybrid) nữa.
